Λατινική Γλώσσα της Β΄Τάξης Γενικού Λυκείου, 1ο ΜΑΘΗΜΑ: Ο Εξόριστος Ποιητής

 

φωτογραφία: Kyle Thompson

1ο ΜΑΘΗΜΑ: Ο Εξόριστος Ποιητής

Μετάφραση σε αντιστοίχιση

Ovidius poeta exulat in terra Pontica. => Ο Οβίδιος ο ποιητής είναι εξόριστος στη γη του Πόντου.

Scriptitat epistulas Romam. => Γράφει συχνά επιστολές στη Ρώμη.

Epistulae sunt plenae querelarum. => Οι επιστολές (του) είναι γεμάτες παράπονα.

Romam desiderat => Επιθυμεί τη Ρώμη

et deplorat adversam fortunam. => και θρηνεί για την αντίξοη τύχη (του).

Narrat de barbaris incolis => Αφηγείται για τους βάρβαρους κατοίκους

et de gelida terra. => και για την παγωμένη χώρα.

Curae et miseriae poetam excruciant. => Οι έγνοιες και οι δυστυχίες βασανίζουν τον ποιητή.

Epistulis repugnat contra iniuriam. => Με τις επιστολές (του) αντιστέκεται στην αδικία.

Musa est unica amica poetae. => Η Μούσα είναι η μοναδική φίλη του ποιητή.

Γλωσσικά - Γραμματικά σχόλια

Ovidius: ονομαστική ενικ. του ουσ. Ovidius, Ovidii | Ovidi (αρσ. β΄ κλ.) -> ο Οβίδιος (κλητική ενικ.: Ovidi)

poeta: ονομαστική ενικ. του ουσ. poeta, poetae (αρσ. α΄ κλ.) -> ο ποιητής

in: πρόθεση (+ αφαιρετική) -> σε

terra: αφαιρετική ενικ. του ουσ. terra, terrae (θηλ. α΄ κλ.) -> η γη, η χώρα

Pontica: αφαιρετική ενικ., θηλ. γένους, του επιθ. της β΄ κλ. Ponticus -a -um -> Ποντικός, του Εύξεινου Πόντου

exulat: γ΄ ενικ. οριστικής ενεστώτα ενεργ. φων. του ρήμ. exulo, exulavi, exulatum, exulare (1) -> είμαι εξόριστος.

epistulas: αιτιατική πληθ. του ουσ. epistula, epistulae (θηλ. α΄ κλ.) -> η επιστολή

Romam: αιτιατική ενικ. του ουσ. Roma, Romae (θηλ. α΄ κλ.) -> η Ρώμη (εν έχει πληθ. αριθμό)

scriptitat: γ΄ ενικ. οριστικής ενεστώτα ενεργ. φων. του ρήμ. scriptito, scriptitavi, scriptitatum, scriptitare (1) -> γράφω συχνά

epistulae: ονομαστική πληθ. του ουσ. epistula, epistulae (θηλ. α΄ κλ.) -> η επιστολή

plenae: ονομαστική πληθ., θηλ. γένους, του επιθ. της β΄ κλ. Plenus -a -um -> γεμάτος

querelarum: γενική πληθ. του ουσ. querela, querelae (θηλ. α΄ κλ.) -> το παράπονο

sunt: γ΄ πληθ. οριστικής ενεστώτα του ρήμ. sum, fui,   -   , esse -> είμαι

Romam: αιτιατική ενικ. του ουσ. Roma, Romae (θηλ. α΄ κλ.) -> η Ρώμη (δεν έχει πληθ. αριθμό)

desiderat: γ΄ ενικ. οριστικής ενεστώτα ενεργ. φων. του ρήμ. desidero, desideravi, desideratum, desiderare (1) -> επιθυμώ, ποθώ

et: συμπλεκτικός (παρατακτικός) σύνδεσμος -> και

fortunam: αιτιατική ενικ. του ουσ. fortuna, fortunae (θηλ. α΄ κλ.) -> η τύχη

adversam: αιτιατική ενικ., θηλ. γένους, του επιθ. της β΄ κλ. Adversus -a -um -> αντίξοος, ενάντιος

deplorat: γ΄ ενικ. οριστικής ενεστώτα ενεργ. φων. του ρήμ. deploro, deploravi, deploratum, deplorare (1) -> θρηνώ

narrat: γ΄ ενικ. οριστικής ενεστώτα ενεργ. φων. του ρήμ. narro, narravi, narratum, narrare (1) -> διηγούμαι

de: πρόθεση (+ αφαιρετική) -> για, σχετικά με

incolis: αφαιρετική πληθ. του ουσ. incola, incolae (αρσ. και θηλ. α΄ κλ.) -> ο, η κάτοικος

barbaris: αφαιρετική πληθ., αρσ. (ή θηλ.) γένους, του επιθ. της β΄ κλ. Barbarus -a -um -> βάρβαρος

de: πρόθεση (+ αφαιρετική) -> για, σχετικά με

terra: αφαιρετική ενικ. του ουσ. terra, terrae (θηλ. α΄ κλ.) -> η γη, η χώρα

gelida: αφαιρετική ενικ., θηλ. γένους, του επιθ. της β΄ κλ. Gelidus -a -um -> παγωμένος

pοetam: αιτιατική ενικ. του ουσ. poeta, poetae (αρσ. α΄ κλ.) -> ο ποιητής

curae: ονομαστική πληθ. του ουσ. cura, curae (θηλ. α΄ κλ.) -> η έγνοια

et: συμπλεκτικός (παρατακτικός) σύνδεσμος -> και

miseriae: ονομαστική πληθ. του ουσ. miseria, miseriae (θηλ. α΄ κλ.) -> η δυστυχία

excruciant: γ΄ πληθ. οριστικής ενεστώτα ενεργ. φων. του ρήμ. excrucio, excruciavi, excruciatum, excruciare (1) -> βασανίζω

epistulis: αφαιρετική πληθ. του ουσ. epistula, epistulae (θηλ. α΄ κλ.) -> η επιστολή

contra: πρόθεση (+ αιτιατική) -> ενάντια σε

iniuriam: αιτιατική ενικ. του ουσ. iniuria, iniuriae (θηλ. α΄ κλ.) -> η αδικία

repugnat: γ΄ ενικ. οριστικής ενεστώτα ενεργ. φων. του ρήμ. repugno, repugnavi, repugnatum, repugnare (1) -> μάχομαι

Musa: ονομαστική ενικ. του ουσ. Musa, Musae (θηλ. α΄ κλ.) -> η Μούσα

est: γ΄ ενικ. οριστικής ενεστώτα του ρήμ. sum, fui,   -   , esse -> είμαι

unica: ονομαστική ενικ., θηλ. γένους, του επιθ. της β΄ κλ. Unicus -a -um -> μοναδικός

Παρατηρήσεις στη γραμματική

    Η πρόθεση in συντάσσεται με αιτιατική και αφαιρετική.

• με αιτιατική δηλώνει τόπο και συγκεκριμένα κίνηση και άφιξη σ΄ έναν τόπο
• μεταφορικά δηλώνει εχθρική διάθεση ή διεύθυνση, είσοδο σε κατάσταση, σκοπό
• με αφαιρετική δηλώνει στάση σε τόπο, χρόνο. Μεταφορικά δηλώνει εντοπισμό σε κατάσταση, αναφορά.

    Το ουσιαστικό fortuna -ae ανήκει στα ετερόσημα, δηλαδή στον ενικό αριθμό σημαίνει την τύχη και στον πληθυντικό αριθμό τα χρήματα, τα υπάρχοντα, την περιουσία.  Στο κείμενο λειτουργεί με την πρώτη σημασία.

    Η πρόθεση de συντάσσεται πάντοτε με αφαιρετική και δηλώνει τοπική - χρονική αφετηρία και μεταφορικά αναφορά, προέλευση, αναγκαστικό αίτιο.

    Το ουσιαστικό incola -ae (κάτοικος) είναι αρσενικό και θηλυκό.

    Το contra λειτουργεί και ως επίρρημα.  Ως πρόθεση συντάσσεται πάντοτε με αιτιατική και δηλώνει εναντίωση, εχθρική διεύθυνση ή διάθεση.  Η εναντίωση μπορεί να εκφραστεί με τις προθέσεις:

α. contra + αιτιατική, π.χ. contra iniuriam repugnat

β. adversus + αιτιατική, π.χ. adversus iniuriam repugnat

γ. cum + αφαιρετική, π.χ. cum iniuria repugnat

Συντακτική Ανάλυση

1. Ovidius poeta in terra Pontica exulat: κύρια πρόταση

    exulat: ρήμα | Ovidius: υποκείμενο | poeta: παράθεση στο Ovidius  | in terra: εμπρόθετος επιρρηματικός προσδιορισμός του τόπου που δηλώνει στάση στο exulat | Pontica: επιθετικός προσδιορισμός στο terra

2. Epistulas Romam scriptitat: κύρια πρόταση

    scriptitat: ρήμα | Ovidius: (ενν.) υποκείμενο | Epistulas: αντικείμενο | Romam: αιτιατική της κατεύθυνσης στο scriptitat

3. Epistulae plenae querelarum sunt: κύρια πρόταση

    sunt: ρήμα | Epistulae: υποκείμενο | plenae: κατηγορούμενο στο Epistulae μέσω του sunt | querelarum: γενική ως συμπλήρωμα (αντικειμενική) στο plenae

4. Romam desiderat: κύρια πρόταση

    desiderat: ρήμα | Ovidius: (ενν.) υποκείμενο | Romam: αντικείμενο

5. fortunam adversam deplorat: κύρια πρόταση

    deplorat: ρήμα | Ovidius: (ενν.) υποκείμενο | fortunam: αντικείμενο | adversam: επιθετικός προσδιορισμός στο fortunam

6. Narrat de incolis barbaris et de terra gelida: κύρια πρόταση

    Narrat: ρήμα | Ovidius: (ενν.) υποκείμενο | de incolis, de terra: εμπρόθετοι επιρρηματικοί προσδιορισμοί της αναφοράς στο Narrat | barbaris: επιθετικός προσδιορισμός στο incolis | gelida: επιθετικός προσδιορισμός στο terra

7. Poetam curae et miseriae excruciant: κύρια πρόταση

    excruciant: ρήμα | curae, miseriae: υποκείμενα | Poetam: αντικείμενο

8. Epistulis contra iniuriam repugnat: κύρια πρόταση

    repugnat: ρήμα | Ovidius: (ενν.) υποκείμενο | contra iniuriam: εμπρόθετος επιρρηματικός προσδιορισμός της εναντίωσης στο repugnat | Epistulis: αφαιρετική του μέσου στο repugnat

9. Musa est unica amica poetae: κύρια πρόταση

    est: ρήμα | Musa: υποκείμενο | amica: κατηγορούμενο στο Musa μέσω του est |  unica: επιθετικός προσδιορισμός στο amica | poetae: γενική κτητική στο amica.

Παρατηρήσεις στο συντακτικό

• Romam: απρόθετη αιτιατική ως επιρρηματικός προσδιορισμός της κίνησης σε τόπο στο scriptitat.  Η κίνηση σε τόπο με τα κύρια ονόματα πόλεων δηλώνεται με απλή αιτιατική.
• Το ρήμα repugno συντάσσεται με δοτική πτώση και συνεπώς η φράση contra iniuriam repugnat ισοδυναμεί και με τη φράση iniuriae (αντικείμενο σε δοτική) repugnant.

ΑΣΚΗΣΕΙΣ

1. Να κλίνετε και στους δύο αριθμούς τα: poeta, epistulas, fortunam, incolis.

Singularis

Nom.

Gen.

Dat.

Acc.

Voc.

Abl.

PIuralis

Nom.

Gen.

Dat.

Acc.

Voc.

Abl.

2. Να κλίνετε την οριστική ενεστώτα των ρημάτων: scriptitat, sunt, narrat, repugnat.

3. Να μεταφέρετε τα ρήματα στο αντίστοιχο πρόσωπο του άλλου αριθμού.

exulat: ____________

excruciant: ____________

deplorat: ___________

est: ____________

4.Να αντιστοιχίσετε τις στήλες.

1. sunt  α. πρωτόκλιτο ουσιαστικό

2. in β. αφαιρετική πληθυντικού

3. curae γ. επίθετο

4. epistulis δ. πρόθεση

5. plenae ε. ρήμα γ΄ πληθυντικού

5. Να σημειώσετε τη σωστή απάντηση.

α. poeta: παράθεση στο Ovidius.

β. Romam: αντικείμενο του scriptitat.

γ. plenae: επιθετικός στο epistulae.

δ. de terra: εμπρόθετος της αναφοράς.

ε. poetam: αντικείμενο του excruciant.

στ. epistulis: αφαιρετική του μέσου στο repugnat.

ζ. amica: επιθετικός στο unica.

6. Να επιφέρετε τις αναγκαίες αλλαγές ώστε οι προτάσεις να είναι αποδεκτές συντακτικώς και νοηματικώς.

α. Epistulas Romae scriptitat. => _________________________________________________________________________

β. Epistula plenae querelarum est. => _____________________________________________________________________

γ. Narrat de incolis barbaros et de terram gelidam. => ________________________________________________________

δ. Poetam curae et miserias excruciant. => _________________________________________________________________

ε. Epistulis contra iniuriae repugnat. => ___________________________________________________________________

στ. Musa sunt unica amica poetae. => _____________________________________________________________________

7. Να γράψετε τους ζητούμενους τύπους.

gelida: αιτιατική πληθυντικού =>

epistula: κλητική ενικού =>

vita: δοτική πληθυντικού =>

filia: γενική πληθυντικού =>

fortuna: γενική ενικού =>

belua: αφαιρετική ενικού =>

preda: δοτική ενικού =>

luna: αιτιατική ενικού =>

8. Να γράψετε τις πλάγιες πτώσεις σε ενικό και πληθυντικό αριθμό των ουσιαστικών: forma, pecunia, sententia, puella.

9. Να αντικαταστήσετε χρονικά τα ρήματα: deploro, narro, scriptito σε όλους τους χρόνους της ενεργητικής φωνής.

Ενεστώτας deploro narro scriptito

Παρατατικός

Μέλλοντας

Παρακείμενος

Υπερσυντέλικος

Σ. Μέλλοντας

ΕΡΩΤΗΣΗ Κ.Ε.Ε.: να υπογραµµίσετε τους τύπους των ρημάτων της α΄ συζυγίας καθώς και τύπους του βοηθητικού ρήματος και να τους αναγνωρίσετε γραµµατικώς. (Επισημαίνεται ότι οι τύποι ergo, immo και etiam είναι σύνδεσμοι, ενώ ο τύπος aliquando είναι επίρρημα.)

    Nunc amas me, amicus non es.  Quid ergo? haec inter se diversa sunt? immo dissimilia.  Qui amicus est amat; qui amat non utique amicus est; itaque amicitia semper prodest, amor aliquando etiam nocet. (Σενέκας, “Epistulae”, 35, 1)

10. Να επιλέξετε τον ορθό γραμματικό τύπο.

11. Να γράψετε τους αρχικούς χρόνους των ρημάτων: