Γ´ Λυκείου, Αρχαία Ελληνική Γλώσσα, Αδίδακτο Κείμενο, Πλάτωνος Ἀλκιβιάδης, 122d - 123a, ΠΑΡΑΤΑΚΤΙΚΗ ΣΥΝΔΕΣΗ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ

Η ΠΑΡΑΤΑΚΤΙΚΗ ΣΥΝΔΕΣΗ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ

    Ο Σωκράτης, για να αποδείξει στον Αλκιβιάδη ότι η αξία κάθε ανθρώπου δεν εξαρτάται από την οικονομική του δύναμη, αλλά από τη μόρφωση και την καλλιέργεια του νου, φέρνει το παράδειγμα της Σπάρτης, που εκμεταλλευόταν μεγάλες εκτάσεις και είχε πολλά χρήματα, αλλά δεν κατόρθωσε να αναδείξει σπουδαίους βασιλιάδες.

    Τοῦτο μὲν γὰρ εἰ ἐθέλεις εἰς τοὺς Λακεδαιμονίων πλούτους ἰδεῖν, γνώσῃ ὅτι πολὺ τἀνθάδε τῶν ἐκεῖ ἐλλείπει· γῆν μὲν γὰρ ὅσην ἔχουσιν τῆς θ´ ἑαυτῶν καὶ Μεσσήνης, οὐδ´ ἂν εἷς ἀμφισβητήσειε τῶν τῇδε πλήθει οὐδ´ ἀρετῇ, οὐδ´ αὖ ἀνδραπόδων κτήσει τῶν τε ἄλλων καὶ τῶν εἱλωτικῶν, οὐδὲ μὴν ἵππων γε, οὐδ´ ὅσα ἄλλα βοσκήματα κατὰ Μεσσήνην νέμεται.  Ἀλλὰ ταῦτα μὲν πάντα ἐῶ χαίρειν, χρυσίον δὲ καὶ ἀργύριον οὐκ ἔστιν ἐν πᾶσιν Ἕλλησιν ὅσον ἐν Λακεδαίμονι ἰδίᾳ· πολλὰς γὰρ ἤδη γενεὰς εἰσέρχεται μὲν αὐτόσε ἐξ ἁπάντων τῶν Ἑλλήνων, πολλάκις δὲ καὶ ἐκ τῶν βαρβάρων, ἐξέρχεται δὲ οὐδαμόσε, ἀλλ´ ἀτεχνῶς κατὰ τὸν Αἰσώπου μῦθον ὃν ἡ ἀλώπηξ πρὸς τὸν λέοντα εἶπεν, καὶ τοῦ εἰς Λακεδαίμονα νομίσματος εἰσιόντος μὲν τὰ ἴχνη τὰ ἐκεῖσε τετραμμένα δῆλα, ἐξιόντος δὲ οὐδαμῇ ἄν τις ἴδοι.  Ὥστε εὖ χρὴ εἰδέναι ὅτι καὶ χρυσῷ καὶ ἀργύρῳ οἱ ἐκεῖ πλουσιώτατοί εἰσιν τῶν Ἑλλήνων, καὶ αὐτῶν ἐκείνων ὁ βασιλεύς·

Πλάτωνος Ἀλκιβιάδης, 122d - 123a

Λεξιλόγιο

γνώσει: ορ. μέλλ. του γιγνώσκω τι -> γνωρίζω, αντιλαμβάνομαι, εννοώ κάτι

ἐλλείπει: ορ. ενεστ. του ἐλλείπομαί τινος -> υστερώ, υπολείπομαι, είμαι κατώτερος από κάποιον | ἐλλείπω τι -> αφήνω, εγκαταλείπω, παραλείπω κάτι

ἀρετή: υπεροχή, τελειότης, πλεονέκτημα | ἀρετὴ γῆς -> η αξία, ευφορία της χώρας, του τόπου

ἀνδράποδον (< ἀνήρ + ἀποδίδωμι -> πωλώ): ο αγορασμένος δούλος, ο δούλος

κτήσει: δοτ. εν. του ουσ. κτῆσις -εως (< κτῶμαι) -> απόκτηση, κατάκτηση, κατοχή

εἱλωτικός (< εἵλωτες < ἁλίσκομαι): ο ανήκων στους είλωτες, ο είλωτας

βόσκημα -ατος: κάθε τι που βόσκει, κοπάδι, ζώα/ τροφή, βοσκή

νέμεται: ορ. ενεστ. του νέμομαι (παθ. αμτβ.): βόσκω ή κατοικούμαι | νέμω (αμτβ.): βόσκω, τρέφομαι | νέμω τι -> μοιράζω, διανέμω κάτι | νέμομαί τι -> μοιράζομαι, καρπώνομαι, κατέχω κάτι

ἐῶ τι χαίρειν -> αφήνω κάτι να πάει στο καλό, δε δίνω σημασία, δε λογαριάζω κάτι

χρυσίον καὶ ἀργυρίον -> χρυσά και αργυρά νομίσματα, χρήματα

αὐτόσε - οὐδαμόσε -> εκεί - πουθενά (-σε -> κίνηση σε τόπο)

ἀτεχνῶς (ἀ + τέχνη -> τέχνασμα): ειλικρινά, ακριβώς, απολύτως, απαράλλακτα

τετραμμένα: μτχ. πρκμ. του τρέπομαι -> στρέφομαι, διευθύνομαι (κάπου)

εἰδέναι: απρμφ. ενεστ. του οἶδα + ειδ. προτ. -> γνωρίζω ότι

Ασκήσεις

1. Να αναγνωρίστε τα είδη της παρατακτικής σύνδεσης και να μεταγράψετε τα παραδείγματα στη νεοελληνική.

Πολλὰ καὶ καλὰ καὶ μεγάλα ἡ πόλις καὶ προείλετο καὶ κατώρθωσε δι᾽ ἐμοὺ.

Ἤδη τε ἦν περὶ πλήθουσαν ἀγορὰν καὶ ἔρχονται παρὰ βασιλέως κήρυκες.

Οὔτε ἐπεμείγνυντο παρ᾽ ἀλλήλους καταστάντες τε ξυνεχῶς ἐπολέμουν.

Οὐχ ὅπως τῆς κοινῆς ἐλευθερίας μετέχομεν, ἀλλ᾽ οὐδὲ δουλείας μετρίας ἠξιώθημεν.

Ἀδικία μὲν μέγιστον κακόν, δικαιοσύνη δὲ μέγιστον ἀγαθόν ἐστι.

Οὐκ ἐκ χρημάτων ἀρετὴ γίγνεται, ἀλλ᾽ ἐξ  ἀρετῆς χρήματα.

Ἦλθεν ἂν ἤτοι κατηγορήσων ἢ καταμαρτυρήσων.

Ἐάντε νῦν ἐάντε αὖθις ζητήσητε ταῦτα, οὕτως εὑρήσετε.

Καὶ εἰ μηδὲν ἄλλο, τοὔνομα γοῦν ἔχει φιλάνθρωπον.

Οὔκουν τῶν φρόνησιν ἀσκούντων τὸ βιάζεσθαι.

Ὥστε οὐ φοβεῖσθαι φημὶ δεῖν πέραν τοῦ μετρίου.

Εἰκότως ἄρα οὐκ ἐγίγνετο, ὡς γὰρ ἐγὼ νῦν πυνθάνομαι.

Πῶς οὖν αὐτὸς ὢν τοιοῦτος ἄλλους ἂν ἢ ἀσεβεῖς ἢ παρανόμους ἐποίησεν;

Μὴ ὅτι θεός, ἀλλὰ καὶ οἱ ἄνθρωποι οὐ φιλοῦσι τοὺς ἀπιστοῦντας.

Οὐ πάντες οἱ πλούσιοι εὐτυχοῦσι. Κροῖσος γοῦν ἀτυχέστατος ἀπέβη.

Οὗτοί εἰσι λόγοι τῶν φθονοῦντων. καίτοι οὐ δικαίως μοι φθονοῦσιν.

2. «ἐλλείπει», «ἀμφισβητήσειε», «εἰσιόντος», «τετραμμένα», «εἰδέναι»: να γίνει χρονική αντικατάσταση και να κλιθεί η ευκτική του αορίστου στη φωνή που βρίσκεται το καθένα.

3. Να γραφούν οι πλάγιες πτώσεις των ονομάτων της α´ και β´ κλίσης.

4. Να μεταγράψετε το πρωτότυπο κείμενο στη νεοελληνική.

από τη νεοελληνική στην αρχαία ελληνική γλώσσα