Προσομοίωση Συνεξέτασης Γλώσσας - Λογοτεχνίας, Γ΄ Τάξη Γενικού Λυκείου, Διαφορετική φυλή τείνουν να γίνουν οι βαθύπλουτοι

Προσομοίωση Συνεξέτασης Γλώσσας - Λογοτεχνίας για τη Γ΄ Τάξη Γενικού Λυκείου

ΚΕΙΜΕΝΟ I

Διαφορετική φυλή τείνουν να γίνουν οι βαθύπλουτοι

άρθρο του Ζακ Περέτι από την εφημερίδα Independent. Αναδημοσιεύεται στην ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 03.02.2015

    «Τι είναι λοιπόν οι πολυδισεκατομμυριούχοι», διερωτάται ο Ζακ Περέτι στην εφημερίδα «Independent».  «Eίναι άραγε παλιάνθρωποι ή μήπως και είναι άνθρωποι σαν κι εμάς που απλώς έχουν περισσότερα χρήματα; Θα μας σώσουν; Θα μας καταστρέψουν; Μήπως είναι ψυχοπαθείς που διοχετεύουν τις δολοφονικές τους τάσεις στην παραγωγή χρημάτων; Άραγε είναι μοναχικοί τύποι που χρειάζονται αγάπη αλλά βρίσκονται εγκλωβισμένοι στα ολόχρυσα κλουβιά φτιαγμένα από τις «Μπέντλεϊ» και τα ιδιωτικά αεροσκάφη;»

    Όπως σημειώνει ο συντάκτης του άρθρου που πέρασε έξι μήνες κοντά στους πλουσιότερους ανθρώπους του κόσμου, «oι πολυεκατομμυριούχοι τείνουν να αποτελέσουν μία διαφορετική φυλή τόσο βιολογικά όσο και ψυχολογικά.  Οι ζάπλουτοι αυτοί άνθρωποι πιστεύουν ότι είναι κύριοι της Υφηλίου και τα αντικειμενικά στοιχεία επαληθεύουν την πεποίθησή τους αυτή.  Όμως αυτή ακριβώς η θέση τους γεννά δυσανεξία για την αδυναμία.»  Ακόμη και ο Μπιλ Γκέιτς, ο οποίος δαπανά πολλά χρήματα για να δημιουργεί βιβλιοθήκες και προγράμματα εμβολιασμού των παιδιών στην Αφρική, αδυνατεί να κατανοήσει γιατί δεν είμαστε όλοι μας εξίσου αποφασισμένοι να γίνουμε όσο επιτυχημένοι είναι αυτοί.

    Ωστόσο κάτι τέτοιο δεν είναι δυνατό.  Προφανώς δεν μπορεί να γίνει ο καθένας επιχειρηματίας.  Σε πολλές διαδηλώσεις οι άνθρωποι δεν συμμετέχουν απλώς εναντίον της λιτότητας αλλά επειδή προσπαθούν να επαναπροσδιορίσουν την ανθρωπιά τους.  Στην Αθήνα ο κόσμος φώναζε «είμαστε άνθρωποι», λες και έπρεπε να το θυμίσουν στην τρόικα και στους ζάπλουτους.  Αυτό που ξεκίνησε σαν μια διαφορετική φυλή που απλώς δημιουργεί χρήμα, έχει εξελιχθεί σε βιολογική διαφορά.  Αυτοί οι άνθρωποι ζουν στη δική τους απομονωμένη από τον υπόλοιπο κόσμο, φυσαλίδα, πολύ πάνω από τη Γη και συνδέουν το Λονδίνο με τη Νέα Υόρκη, τη Σαγκάη και το Ντουμπάι με τα αεροπορικά ταξίδια τους.

    Ασχέτως αν είναι στα ιδιωτικά τους αεροσκάφη, τα ελικόπτερα ή τα ρετιρέ τους, όπου και να είναι, καταλαμβάνουν έναν χώρο που εμείς οι κοινοί θνητοί δεν μπορούμε ούτε καν να δούμε από το επίπεδο του δρόμου όσο και να προσπαθήσουμε.  Στη δική τους βιόσφαιρα τρώνε καλύτερα φαγητά, φοιτούν σε καλύτερα σχολεία, φορούν καλύτερα ρούχα, λαμβάνουν καλύτερα φάρμακα και τελικά αναπαράγουν μία καθαρότερη, πλουσιότερη φυλή.  Η αλήθεια είναι ότι αναπνέουν και καθαρότερο αέρα.  Στην πραγματικότητα η ανισότητα δεν έχει καμία σχέση με τα χρήματα αλλά είναι μία ιδέα ευγονικής που παράγεται από τον πλούτο.  Στη σκέψη τους αυτοί οι άνθρωποι δεν είναι μόνο πλουσιότεροι από εμάς, είναι και καλύτεροι.

    Ωστόσο αυτοί οι ζάπλουτοι δεν είναι κακοί άνθρωποι.  Είναι απλά άβαταρ1 για την ανισότητα αλλά στο εσωτερικό τους έχουν ένα ψήγμα ανθρωπιάς, που αποζητάει να επανασυνδεθεί με το κοινωνικό σύνολο.

    «Ρώτησα», συνεχίζει ο αρθρογράφος, «τον πολυεκατομμυριούχο Τόνι Φερνάντεζ τι επρόκειτο να κάνει μετά τη συνέντευξη» και μου απάντησε: «Θα φτιάξω φασόλια για τα παιδιά».  Είναι τόσο πλούσιος, που έχει περάσει στην αντίπερα όχθη: έχει απαρνηθεί μία ζωή βυθισμένη στην υπέρτατη πολυτέλεια ανταλλάσσοντάς τη με μία ερζάτς2 πραγματικότητα.

    Οι ζάπλουτοι του κόσμου ζουν σε μία ερμητικά κλειστή φυσαλίδα.  Στην πραγματικότητα θα μπορούσε κανείς να παραλληλίσει τη ζωή τους με αυτήν ενός ασθενούς που πάσχει από Έμπολα3 και βρίσκεται σε μία καραντίνα με όλες τις ανέσεις, κοιτώντας τον έξω κόσμο.  Θέλουν να αποτελούν μέρος αυτού του «έξω κόσμου» αλλά περνούν τη ζωή τους προσπαθώντας να μιμηθούν αυτά που κάνουν οι φυσιολογικοί άνθρωποι.  Ο πλούτος τους έκανε απόμακρους και φιλύποπτους, τους έκανε να απωλέσουν την ανθρώπινη φύση και δεν μπορούν να κάνουν τίποτα για αυτό.  Αυτή ακριβώς είναι η τραγωδία τους.»

1. στο διαδίκτυο και στους ηλεκτρονικούς υπολογιστές είναι κυρίως το πώς ένας χρήστης αναπαριστά τον εαυτό του ή το «alter ego» του, είτε στην μορφή ενός τρισδιάστατου μοντέλου σε παιχνίδια υπολογιστών. Γενικά, είναι ένα «αντικείμενο», που αποτελεί την ενσάρκωση του χρήστη. Η λέξη προέρχεται από τα σανσκριτικά, όπου ο όρος σημαίνει την «ενσάρκωση» ενός θεού.

2. υποκατάστατο

3. μολυσματικός ιός

πηγή:/https://www.kathimerini.gr/802036/article/epikairothta/kosmos/diaforetikh-fylh-teinoyn-na-ginoyn-oi-va8yploytoi

ΚΕΙΜΕΝΟ ΙΙ

απόσπασμα από το «Περί ύψους»

    Εισαγωγή: η πραγματεία «Περὶ ὕψους» γράφτηκε κατά τον 1ο αι. μ.Χ.· έχει τη μορφή επιστολής και δεν σώζεται ολόκληρη.  Επιδιώκει να ορίσει την έννοια του «υψηλού» στη λογοτεχνία.  Η ίδια η έννοια του «ὕψους» δεν ορίζεται, καθίσταται ωστόσο σαφές ότι συνίσταται στην ύπαρξη βαθυστόχαστης σκέψης συνυφασμένης με την «άκρα τελειότητα και κορύφωση της γλωσσικής έκφρασης».  Στο τέλος του έργου εντοπίζονται οι σκέψεις για τον πλούτο.

    Η αγάπη του πλούτου που η αχόρταγη αναζήτησή του μας έχει γίνει μόνιμη αρρώστια και η φιληδονία καταδουλώνουν ή καλύτερα καταποντίζουν αύτανδρη τη ζωή μας.  Τι1 δεν υπάρχει αρρώστια που να ταπεινώνει τον άνθρωπο περισσότερο από τη φιλαργυρία.  Γιατί δεν μπορεί βέβαια ο νους μου να εξηγήσει πως είναι δυνατόν, όταν έχουμε εκτιμήσει τόσο πολύ τον υπερβολικό πλούτο, ή, για να μιλήσουμε αληθινότερα τον έχουμε θεοποιήσει, να μη δεχτούμε τα σύμφυτα μ' αυτόν κακά που μπαίνουνε στην ψυχή μας.  Γιατί με τον άμετρο πλούτο σφιχτοδεμένη και με το ίδιο, καθώς λένε, βήμα περπατώντας έρχεται η πολυτέλεια κι, όταν εκείνος ανοίγει τις θύρες των πόλεων και των σπιτιών, μπαίνει κι αυτή μαζί του και συγκατοικούνε.  Με τον καιρό το ζευγάρι τούτο στήνει, καθώς λένε οι σοφοί, τη φωλιά του στη ζωή των ανθρώπων κι έρχεται ταχιά στην ώρα να γεννήσει.  Και γεννούνε τότε την πλεονεξία και την αλαζονεία και την τρυφή όχι νόθα γεννήματά τους μα πολύ - πολύ γνήσια.  Κι αν αφήσει κανείς και τούτα του πλούτου τα βλαστάρια να 'ρθούνε σ' ώριμην ηλικία, ταχιά κι αυτά γεννούν αδυσώπητους στις ψυχές τύραννους, την αυθάδεια, την παρανομία και την αναισχυντία.

    Ναι, κάποια αναγκαιότητα προσιδιάζει να γίνονται έτσι και να μη μπορεί πια ο άνθρωπος να σηκώνει προς τ' απάνω τα βλέμματα ούτε να νοιάζεται για κάποιον παραπέρα της φήμης λόγο, αλλά σ' έναν τέτοιον κύκλο να συντελείται λίγο - λίγο η καταστροφή της ζωής του και να λιώνει και να μαραίνεται το ψυχικό μεγαλείο του και να μην είναι πλέον γι' αυτόν αντικείμενο άμιλλας -όταν τυφλά θαυμάζει τα θνητά και ταπεινά του εαυτού του μέλη παραμελώντας να καλλιεργήσει τ' αθάνατα. Όταν προσπαθούμε ν' αποκτήσουμε από το κάθε τι κέρδος ξαγοράζοντάς το με το πούλημα της ψυχής μας, ανδράποδα καθώς είμαστε της πλεονεξίας, άραγε μπορεί να φανταστούμε πως μέσα σ' αυτήν τη λοιμική  διαφθορά του βίου έχει απομείνει κανείς ελεύθερος πια που να μην έχει διαφθαρεί κι αυτός από το πάθος της πλεονεξίας; Έτσι όμως φοβάμαι μήπως τέτοιοι που καταντήσαμε είναι προτιμότερο να είμαστε υποδουλωμένοι παρά ελεύθεροι.»

1. Τι: αιτιολογικό, γιατί

ανώνυμου «Περί ύψους», μεταγραφή: Π. Λεκατσά, εκδόσεις Ι. Ν. Ζαχαρόπουλου, Αθήνα, 1956, σ. 141

ΚΕΙΜΕΝΟ  ΙΙΙ

Εισαγωγή: το ποίημα της Κικής Δημουλά «Σαν να διάλεξες»  προέρχεται από τη συλλογή Η εφηβεία της λήθης, 1994

«Σαν να διάλεξες», Δημουλά Κική

Παρασκευή είναι σήμερα θα πάω στη λαϊκή

να κάνω έναν περίπατο στ' αποκεφαλισμένα περιβόλια

να δω την ευωδιά της ρίγανης

σκλάβα σε ματσάκια.

Πάω μεσημεράκι που πέφτουν οι τιμές των αξιώσεων

βρίσκεις το πράσινο εύκολο

σε φασολάκια κολοκύθια μολόχες και κρινάκια.

Ακούω εκεί τι θαρρετά εκφράζονται τα δέντρα

με την κομμένη γλώσσα των καρπών

ρήτορες σωροί τα πορτοκάλια και τα μήλα

και παίρνει να ροδίζει λίγη ανάρρωση

στις κιτρινιάρικες παρειές

μιας μέσα βουβαμάρας.

Σπάνια να ψωνίσω.  Γιατί εκεί σου λένε διάλεξε.

Είναι ευκολία αυτή ή πρόβλημα; Διαλέγεις και μετά

πώς το σηκώνεις το βάρος το ασήκωτο

που έχει η εκλογή σου.

Ενώ εκείνο το έτυχε τι πούπουλο. Στην αρχή.

Γιατί μετά σε γονατίζουν οι συνέπειες.

Ασήκωτες κι αυτές.  Κατά βάθος είναι σαν να διάλεξες.

Tο πολύ ν' αγοράσω λίγο χώμα.  Όχι για λουλούδια.

Για εξοικείωση.

Εκεί δεν έχει διάλεξε.  Εκεί με κλειστά τα μάτια.

ΘΕΜΑΤΑ

ΘΕΜΑ Α: να πυκνώσετε σε μία παράγραφο 70 περίπου λέξεων τις κρίσεις που διατυπώνει ο αρθρογράφος για τους πλούσιους χωρίς δικά σας σχόλια.

Μονάδες 15

ΘΕΜΑ Β

Ερώτημα 1ο α. Το άρθρο στην 1η παράγραφο ξεκινά με ερωτήματα.  Ποιος είναι ο ρόλος τους; Απαντά ο αρθρογράφος στα ερωτήματα;

(μονάδες 7)

    β. Στην 7η παράγραφο του κειμένου Ι υπάρχει μία αναλογία.  Να την εντοπίσετε και να αξιολογήσετε πόσο αποτελεσματικά υπηρετεί τις προθέσεις του συγγραφέα.

(μονάδες 8)

Μονάδες 15

Ερώτημα 2ο: ο Ζακ Περέτι κρίνει ότι οι ζάπλουτοι «τείνουν να αποτελέσουν μία διαφορετική φυλή τόσο βιολογικά όσο και ψυχολογικά».  Στηρίζει και τις δύο διαφορές στο κείμενό του; Πώς; Πόσο ικανοποιητικά;

Μονάδες 15

Ερώτημα 3ο: τα κείμενα Ι και ΙΙ απέχουν μεταξύ τους 2000 χρόνια.  Μπορείτε να εντοπίσετε «κοινές αντιλήψεις»; Πού νομίζετε ότι οφείλονται;

Μονάδες 10

ΘΕΜΑ Γ: στο ποίημα της Κικής Δημουλά μία απλή καθημερινή ιστορία γίνεται αφορμή για βαθύτερους στοχασμούς.  Μπορείτε να τους εντοπίσετε τεκμηριώνοντας την άποψή σας με αναφορές στους εκφραστικούς τρόπους του ποιήματος (π.χ. εικόνες, μεταφορές, επαναλήψεις); Ποια θέση παίρνετε εσείς στο βασικό δίλημμα που θέτει η ποιήτρια;

Μονάδες 15

ΘΕΜΑ Δ: σε ένα κείμενο (300 - 350 λέξεων) για την ιστοσελίδα του σχολείου σας γράφετε την άποψή σας (τεκμηριώνοντας με επιχειρήματα) για το τι σημαίνει ο πλούτος, η ευμάρεια, για έναν άνθρωπο του σύγχρονου κόσμου.  Να αξιοποιήσετε τα κείμενα αναφοράς με τα οποία μπορείτε να συμφωνήσετε ή να διαφωνήσετε.

Μονάδες 30