Γ´ Λυκείου, Αρχαία Ελληνική Γλώσσα, Αδίδακτο Κείμενο, Ξενοφῶντος, Συμπόσιον, IV, 34 - 36, Οι όροι της πρότασης, Διαίρεση προτάσεων

ΟΙ ΟΡΟΙ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ - ΔΙΑΙΡΕΣΗ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ

    Ο φιλόσοφος Αντισθένης εξηγεί στον δάσκαλό του Σωκράτη με ποια νοοτροπία αντιμετωπίζουν τον πλούτο οι ολιγαρκείς άνθρωποι και πώς οι πλεονέκτες άνθρωποι.

    Ἀλλ᾽ ἄγε δή, ἔφη ὁ Σωκράτης, σὺ αὖ λέγε ἡμῖν, ὦ Ἀντισθένες, πῶς οὕτω βραχέα ἔχων μέγα φρονεῖς ἐπὶ πλούτῳ.  Ὅτι νομίζω, ὦ ἄνδρες, τοὺς ἀνθρώπους οὐκ ἐν τῷ οἴκῳ τὸν πλοῦτον καὶ τὴν πενίαν ἔχειν ἀλλ᾽ ἐν ταῖς ψυχαῖς.  Ὁρῶ γὰρ πολλοὺς μὲν ἰδιώτας, οἳ πάνυ πολλὰ ἔχοντες χρήματα οὕτω πένεσθαι ἡγοῦνται ὥστε πάντα μὲν πόνον, πάντα δὲ κίνδυνον ὕποδύονται, ἐφ᾽ ᾧ πλείονα κτήσονται, οἶδα δὲ καὶ ἀδελφούς, οἳ τὰ ἴσα λαχόντες ὁ μὲν αὐτῶν τἀρκοῦντα ἔχει καὶ περιττεύοντα τῆς δαπάνης, ὁ δὲ τοῦ παντὸς ἐνδεῖται.    αἰσθάνομαι δὲ καὶ τυράννους τινάς, οἳ οὕτω πεινῶσι χρημάτων ὥστε ποιοῦσι πολὺ δεινότερα τῶν ἀπορωτάτων.    δι᾽ ἔνδειαν μὲν γὰρ δήπου οἱ μὲν κλέπτουσιν, οἱ δὲ τοιχωροιχοῦσιν οἱ δὲ ἀνδραποδίζονται.  τύραννοι δ᾽ εἰσί τινες οἳ ὅλους μὲν οἴκους ἀναιροῦσιν, ἀθρόους δ᾽ ἀποκτείνουσι, πολλάκις δὲ καὶ ὅλας πόλεις χρημάτων ἕνεκα ἐξανδραποδίζονται.

Ξενοφῶντος, Συμπόσιον, IV, 34 - 36

ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ

ἄγε: προστ. του ρ. ἄγω, που χρησιμοποιείται ως επίρρημα (εμπρός, λοιπόν)

βραχέα: ουδέτερο του επιθ. βραχύς, βραχεῖα, βραχύ: σύντομος (επί τόπου, χρόνου) | επί μεγέθους, ποσού: μικρός, ολίγος | επί αξίας: ταπεινός, άσημος

φρονεῖς (φρονέω -ῶ) μέγα: μεγαλοφρονείς, υπερηφανεύεσαι

ἰδιώτης: απλός πολίτης, αυτός που δεν έχει αξίωμα ή ειδικές γνώσεις π.χ. ιδιώτης και στρατηγός, ιδιώτης και ρήτωρ, ιδιώτης και ποιητής (σημαίνει το αντίθετο της λέξης με την οποία συνάπτεται)

πένομαι (πεν-, πον-, πόνος: κόπος): είμαι φτωχός

ὑποδύομαι: υπεισέρχομαι, κίνδυνον: αναλαμβάνω τον κίνδυνο

ἐφ᾽ ᾧ (ἐφ᾽ ᾧτε): ισοδύναμο συμπερασματικού συνδέσμου (ἐπὶ τούτῳ ὥστε): με σκοπό, υπό τον όρο

λαχόντες: μτχ. αορ. του λαγχάνω: πετυχαίνω, παίρνω κάτι με κλήρο (> λαχνός, λαχείο)

ἐνδεῖται: ἐν + δέομαι: στεροῦμαι, έχω ανάγκη από κάτι (> ἔνδεια: στέρηση, φτώχια)

πεινήω -ῶ: πεινώ, επιθυμώ, χρημάτων: διψώ για χρήματα

τοιχορυχῶ (τοῖχος + ὀρύσσω): κλέβω, είμαι διαρρήκτης

ἀνδραποδίδω (< ἀνδράποδον < ἀνήρ + πούς): υποδουλώνω, εμπορεύομαι δούλους

ἀναιρῶ (ἀνά + αἱρέω -ῶ): σηκώνω, καταργώ, εξοντώνω, φονεύω

ΑΣΚΗΣΕΙΣ

1. Να κατατάξετε τις προτάσεις των παραδειγμάτων ως προς το περιεχόμενο και τους όρους και να αναγνωρίσετε τους κύριους όρους.

1. Ὁ ἐπιμελὴς μαθητής ἐστιν ἐπαίνου ἅξιος.

2. Ἀνατεινάτω τις τὴν χεῖρα.

3. Σὺ τε Ἕλλην καὶ ἥμεῖς Ἕλληνές ἐσμεν.

4. Ἐγὼ ὑμῖν φίλος καὶ σύμμαχος ἐγενόμην.

5. Οὐ σὺ μόνος οὐδέ οἱ σοὶ φὶλοι πρῶτοι ταύτην τὴν δόξαν περὶ Θεῶν ἔσχετε.

6. Σὺ μὲν παιδείας ἐπιθυμεῖς, ἐγῶ δὲ παιδεύειν ἄλλους ἐπιχειρῶ.

7. Καὶ μὴν κινδυνεύει καλὸν εἶναι τὸ ἐν πολέμῳ ἀποθνήσκειν.

8. Μόνος γὰρ οὗτος ὁ πόλεμος εἰρήνης κρείττων ἐστί.

9. Ἆρ᾽ οὖν βιωτόν ἡμῖν ἐστιν μετὰ διεφθαρμένου σώματος;

10. Ἀκούσας δέ ὁ Ξενοφῶν καὶ οἱ ἄλλοι ὀπισθοφύλακες ᾠἠθησαν ἔμπροσθεν ἄλλους ἐπιτίθεσθαι πολεμίους.

2. «Νομίζω», «ὁρῶ», «ἡγοῦνται», «κτήσονται», «οἶδα», «αἰσθάνονται», «ἀποκτείνουσι»: να γράψετε τους αρχικούς χρόνους και να κάνετε χρονική αντικατάσταση.

3. Να αναγνωρίσετε γραμματικά τα ονόματα της α´ κλίσης και να τα κλίνετε στον ενικό και τον πληθυντικό αριθμό.

4. Να μεταγράψετε το κείμενο στη νεοελληνική.