Λόγου Χάριν

φωτογραφία:  Yousuf Karsh      «Ευφυής και μετά λόγου γνώσεως, μα την πίστη μου, η εξήγηση που δίνει ο Γάσιος Βάσσος, στην πραγματεία του Περί της καταγωγής λέξεων και ονομάτων, για τη λέξη «persona» (προσωπείο). Πιστεύει ότι αυτή η λέξη προέρχεται από το ρήμα «personare» (διηχώ). Και ιδού πώς εξηγεί την άποψή του: «Αφού το προσωπείο που καλύπτει τελείως το πρόσωπο δεν έχει παρά μόνο ένα άνοιγμα, στη θέση του στόματος, η φωνή, αντί να διασκορπίζεται προς όλες τις κατευθύνσεις, δε βρίσκει άλλη διέξοδο απ’ αυτήν τη μοναδική οπή, και ως εκ τούτου, αποκτά έναν ήχο πιο απτό και διαπεραστικό. Έτσι, λοιπόν, επειδή το προσωπείο καθιστά την ανθρώπινη φωνή πιο ηχηρή και πιο δονητική, το ονόμασαν «persona», και λόγω ακριβώς του τρόπου με τον οποίο σχηματίστηκε η λέξη, το -ο- σ’ αυτήν είναι μακρόν». ΑΥΛΙΟΣ ΓΕΛΛΙΟΣ, Αττικαί νύκτες

φωτογραφία: Gilbert Garcin (1929 - 2020), «Μέτρα πρόληψης», 2002     Μια προτροπή δεν είναι τίποτα περισσότερο από λέξεις, μεταφράσιμες λέξεις χωρίς ιδιοκτήτη που επαναλαμβάνονται από φωνή σε φωνή, από γλώσσα σε γλώσσα και από αιώνα σε αιώνα, οι ίδιες πάντα, προτρέποντας στις ίδιες πράξεις από τότε που στον κόσμο δεν υπήρχε κανείς και δεν υπήρχαν ούτε γλώσσες ούτε και αυτιά για να τις ακούσουν. Οι ίδιες πράξεις που κανείς δεν ξέρει ποτέ αν θέλει να τις δει να διαπράττονται, όλες αυτές οι ακούσιες πράξεις, οι πράξεις που δεν εξαρτώνται πια από τις λέξεις απ' τη στιγμή που θα πραγματοποιηθούν, αλλά τις σβήνουν και μένουν απομονωμένες από το μετά και το πριν, μοναδικές και αμετάκλητες, επανάληψη και επανόρθωση για τις λέξεις, μπορούν να διαψευσθούν και να αποκηρυχθούν, μπορεί να υπάρξει παραποίηση και λήθη. Είναι ένοχος κανείς μονάχα επειδή τις άκουσε, πράγμα που δεν μπορεί να αποφευχθεί, και παρ' όλο που ο νόμος δεν αθωώνει αυτόν που μίλησε, αυτόν που μιλά, εκείνος ξέρει ...

Κριτήριο Αξιολόγησης «Πόλεμος - Ειρήνη» Ε.Π.Α.Λ. Γ΄ Λυκείου Μη λογοτεχνικό κείμενο      Τον Μάιο του 2017 δημοσιοποιήθηκαν αποτελέσματα έρευνας του Ιδρύματος T.U.I., με ιδιαίτερες αναφορές στους Έλληνες νέους, οι οποίοι εμφανίζονται ανήσυχοι για το μέλλον τους.  «Οι νέοι στην Ελλάδα ανησυχούν για το μέλλον τους».   Το Ίδρυμα T.U.I. παρουσίασε την Πέμπτη στο Βερολίνο τα αποτελέσματα μιας έρευνας για τα «πιστεύω» των ευρωπαίων νέων.  Στην έρευνα του ινστιτούτου δημοσκοπήσεων YouthGov συμμετείχαν 6.000 νέοι μεταξύ 16 και 25 ετών από τη Γερμανία, τη Γαλλία, την Ισπανία, την Ιταλία, τη Μεγάλη Βρετανία, την Πολωνία και την Ελλάδα.      Στην έρευνα οι νέοι από την Ελλάδα αποκλίνουν από το μέσο όρο σε αρκετά σημεία -ειδικά σε ό,τι αφορά τις απαντήσεις τους στο ερώτημα κατά πόσο είναι ευχαριστημένοι από τους πολιτικούς και κοινωνικούς θεσμούς.  Περισσότερο από τους νέους α...

Κριτήριο Αξιολόγησης «Πόλεμος - Ειρήνη» Ε.Π.Α.Λ. Γ΄ Λυκείου ΜΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Ποτέ, πια, πόλεµος!      Μετά τις οδυνηρές εµπειρίες του τελευταίου Παγκοσµίου Πολέµου, θα περίµενε κανείς πως θα αχρηστεύονταν όλα τα οπλικά συστήµατα και θα σταµατούσε κάθε προσπάθεια για κατασκευή νέων όπλων.  Η αισιοδοξία ήταν πράγµατι διάχυτη σε όλους, µόλις τελείωσε ο πόλεµος.  Άλλωστε, το σύνθηµα που επαναλάµβαναν όλοι ήταν «ποτέ, πια, πόλεµος».  Όλα αυτά όµως γρήγορα ξεχάστηκαν κι άρχισε ένας ξέφρενος ανταγωνισµός εξοπλισµών, κυρίως ανάµεσα στις Μεγάλες Δυνάµεις.  Στον παράλογο αυτό χορό συµπαρασύρθηκαν και οι υπόλοιποι λαοί.      Έτσι, παρουσιάζεται σήµερα ο παραλογισµός να διατίθεται το µεγαλύτερο µέρος των πόρων της κάθε χώρας για την κατασκευή υπερσύγχρονων όπλων µε καταστρεπτική δύναµη , την ώρα που µένουν άλυτα βασικά προβλήµατα οικονοµικής ανάπτυξης, παιδείας, περίθαλψης, προστασίας του περιβάλλοντος.  Αν όµως τα ποσά που πηγαίνουν για...

Κριτήριο Αξιολόγησης «Πόλεμος - Ειρήνη» Ε.Π.Α.Λ. Γ΄ Λυκείου ΚΕΙΜΕΝΟ «Πόλεμος και ειρήνη»      «Aν θέλεις την ειρήνη, προετοιμάσου για τον πόλεμο» («si vis pacem, para bellum»). Κάπως έτσι μάλλον αντιλαμβάνονταν οι πρόγονοί μας τις έννοιες ειρήνη - πόλεμος, καθιστώντας ουσιαστικά τη δεύτερη απαραίτητη προϋπόθεση ύπαρξης της πρώτης.  Με λίγα λόγια, για να ζεις σε μία ελεύθερη, ειρηνική και ευνομούμενη κοινωνία, δεν έχεις παρά να προετοιμάζεσαι διαρκώς για έναν ενδεχόμενο πόλεμο.  Οξύμωρο; Ίσως…  Δεν απέχει όμως και πολύ από την πικρή αλήθεια, αν λάβουμε υπόψη μάλιστα την πολεμοχαρή φύση μας κι όλα εκείνα τα βίαια και πρωτόγονα ένστικτα που έβγαλε ο «άνθρωπος» σε πολλές φάσεις της ιστορίας μας, παρουσιάζοντας ένα πρόσωπο που κάθε άλλο παρά ταιριάζει στην ανθρώπινη φύση και υπόστασή του.      Ο πόλεμος, λοιπόν, είτε είναι αμυντικός, είτε επιθετικός, είτε απελευθερωτικός, είτε ιερός, δεν παύει να είναι πόλεμος.  Τα αποτελέσματα, ίδια.  Α...

Κριτήριο Αξιολόγησης «Οικογένεια» Ε.Π.Α.Λ. Γ΄ Λυκείου Μη λογοτεχνικό κείμενο      H οικογένεια δεν είναι ένας ιδανικός θεσμός.  Αλλ' είναι χωρίς αμφιβολία  μια μικρή επικράτεια, όπου το άτομο κερδίζει κάποιο πρόσωπο: γίνεται ο πατέρας, η μητέρα, ο αδερφός, η αδερφή, ο πρόγονος.  Τα καθοριστικά δεδομένα, όσο ισχυρά κι αν είναι, δεν οδηγούν στην ολοκληρωτική εξαφάνιση του ατομικού βίου.  Βέβαια, υπήρξαν και άλλοτε και πολύ περισσότερο από όσο συμβαίνει κάπου κάπου να υπάρχουν και τώρα- τα πρόσωπα τα υποταγμένα στα άλλα πρόσωπα· η πατρική εξουσία διατηρούσε πολύ ακόμη από την αρχαία της δύναμη· η χωριάτισσα μάνα ήταν η αλευτέρωτη σκλάβα· τα παιδιά έπρεπε να υποτάσσονται χωρίς αντίρρηση.  Και κατά φυσική συνέπεια το σπίτι γινόταν θερμοκήπιο, όπου άνθιζε η υποκρισία.      Αυτά και άλλα παρόμοια έχουν απειράριθμες φορές και σε απειράριθμα κείμενα καταγραφε...

  Κριτήριο Αξιολόγησης «Δημοκρατία» Ε.Π.Α.Λ. Γ΄ Λυκείου Μη Λογοτεχνικό Κείμενο Μα τι ακριβώς είναι «τα κίτρινα γιλέκα»;      Απόσπασμα άρθρου από το Protagon.gr για τις κινητοποιήσεις στη Γαλλία διαδηλωτών με κίτρινα γιλέκα που αντιδρούν στις αυξήσεις στα καύσιμα και σε άλλα οικονομικά μέτρα https://www.protagon.gr/epikairotita/analysi-ma-ti-akrivws-einai-afta-ta-kitrina-gileka-44341737849      Ο Γεωγράφος Κριστόφ Γκιλουί ήταν ο πρώτος που έκανε λόγο για τη «Γαλλία της Περιφέρειας» και τις λαϊκές τάξεις που ζουν στο περιθώριο της παγκοσμιοποίησης.  «Δεν με άκουγαν για πολύ καιρό», αναφέρει σήμερα στον απόηχο του «πύρινου Σαββάτου» της 1ης Δεκεμβρίου 2018, που συγκλόνισε το Παρίσι και ολόκληρη τη Γαλλία, ο Γάλλος ακαδημαϊκός και οξυδερκής αναλυτής του ολοένα και βαθύτερου χάσματος που υφίσταται μεταξύ των λαϊκών στρωμάτων και των ελίτ.      «Στη Δύση βρίσκεται σε εξέλιξη μια διαδικασία εσωτερικής απόσχισης», υποστήριξε, μιλώντας στην...

Κριτήριο Αξιολόγησης «Γλώσσα» Ε.Π.Α.Λ. Γ΄ Λυκείου Κείμενο Ι Η χρήση των «greeklish» από τους νέους βλάπτει σοβαρά τη γλώσσα      […] Έρευνα του Παιδαγωγικού Τμήματος Νηπιαγωγών του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας, η οποία διενεργήθηκε την περασμένη σχολική χρονιά σε μαθητές όλων των βαθμίδων Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης σε σχολεία της Κοζάνης και σε φιλολόγους, έδειξε ότι η χρήση των «greeklish» -σε πολλές περιπτώσεις από το δημοτικό- έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση των ορθογραφικών λαθών στα γραπτά.  Τα είδη των λαθών των μαθητών εντοπίστηκαν κυρίως στην παράλειψη τονισμού ή σημείων στίξης και τη χρήση αγγλικών σημείων στίξης, τον συνδυασμό ελληνικών και λατινικών γραμμάτων σε μία λέξη, ορθογραφικά λάθη (όπως «ο» αντί για «ω»), φωνητικά λάθη (ιδιαίτερα στους φθόγγους «ks» αντί για «ξ»), καθώς και σύντμηση λέξεων («tespa» αντί «τέλος πάντων», «tpt» αντί για «τίποτα»).      Οι φιλόλογοι δήλωσαν ότι συνάντησαν λέξεις γραμμένες σε «greeklish» σε γραπτά του σ...